Youth Trajectories in Access to Care [YOUTH-ON-TRAC]

Probleemstelling

De adolescentie is een levensfase die gepaard gaat met ingrijpende fysieke, psychologische en sociale veranderingen. Het is tevens een periode waarin veel psychische stoornissen voor het eerst tot uiting komen of verergeren (Gore et al., 2011). Psychische stoornissen vormen wereldwijd de belangrijkste oorzaak van invaliditeit bij jongeren tussen 10 en 24 jaar (Gore et al., 2011). Naar schatting ontstaat 50% van de psychische problemen vóór de leeftijd van 14 jaar, en 75% vóór de leeftijd van 24 jaar. Dit betekent dat minstens 75% van de psychische problemen hun oorsprong vindt in de kindertijd, adolescentie of jongvolwassenheid (Kessler et al., 2005). Een bijkomend verontrustend gegeven is dat suïcide wereldwijd een van de belangrijkste doodsoorzaken blijft bij jongeren tussen 15 en 29 jaar. In België zijn de cijfers bijzonder alarmerend: bij jongeren tussen 15 en 24 jaar is suïcide verantwoordelijk voor 27% van de sterfgevallen, zowel bij jongens als meisjes (Sciensano, 2024).

Ook internationaal groeit de aandacht voor transitiezorg in de geestelijke gezondheidszorg. Modellen zoals het Australische Headspace en de Britse overgangsprotocollen tussen Child and Adolescent Mental Health Services (CAMHS) en Adult Mental Health Services (AMHS) bieden waardevolle inzichten voor het verbeteren van geestelijke gezondheidszorg voor jongeren. Het Headspace-model focust op laagdrempelige, geïntegreerde multidisciplinaire zorg, afgestemd op jongeren tussen 12 en 25 jaar (Rickwood, 2018). Het Britse model legt meer de nadruk op formele overgangsprocedures op 18-jarige leeftijd, maar biedt beperkte ondersteuning aan jongeren die buiten CAMHS vallen of het contact met de zorg verloren zijn (Iorfino et al., 2022). Beide modellen onderstrepen de nood aan leeftijdsspecifieke zorg en continuïteit in het zorgtraject. 

In het licht van deze internationale inzichten en de vastgestelde knelpunten in de overgang van jeugd- naar volwassenenzorg, is het van cruciaal belang om beter te begrijpen hoe jongeren in België deze transitie ervaren, zeker in situaties van acute psychische crisis. Ondanks de hoge prevalentiecijfers van psychische problemen en suïcide bij jongeren, ontbreekt het momenteel aan voldoende inzicht in hoe jongeren tussen 12 en 25 jaar in België hun weg vinden naar passende hulp, en welke factoren deze toegang belemmeren of faciliteren. 

Het project heeft als doel om in kaart te brengen hoe ouders het hulptraject na een psychische crisis van hun kind ervaren en welke factoren de toegang tot passende hulp beïnvloeden.

Onderzoeksvragen

1. Welke jongeren worden opgenomen voor een crisisopname binnen de geestelijke gezondheidszorg?
2. Hoe ervaren ouders het traject van hulp zoeken voor en na een crisisopname in de geestelijke gezondheidszorg, en welke drempels, ondersteunende factoren en gemiste kansen komen daarbij naar voren?

Onderzoeksaanpak

Dit onderzoeksproject focust op jongeren die zich aanmelden voor crisiszorg binnen de regio Antwerpen, en beoogt hethulpzoekgedrag, zorgtrajecten en zorgbehoeften van ouders in kaart te brengen. Via een combinatie van retrospectieve data-analyse en kwalitatief onderzoek worden de ervaringen van ouders belicht. Op die manier wil het project achterhalen welke structurele, sociale en organisatorische factoren een rol spelen in crisissituaties, en hoe deze ervaren worden door ouders.

Onderzoekers

• heleni.debacker@kdg.be
• klaas.martens@kdg.be